سامانه گردشگری ویرو

شرکت آیریک پردازش شبرو با همکاری اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان بروجرد


مسجد جامع بروجرد

این مسجد در قلب بافت تاریخی و در مركز قدیمی‌ترین محله و هسته اولیه شكل‌گیری شهر در كنار بازار تاریخی واقع شده است. این بنا با سابقه بیش از 1000 سال یكی از مساجد شاخص اولیه اسلامی در ایران است كه در طول تاریخ حیات خود دستخوش تغییرات و تحولاتی نیز واقع شده است بنا در گذشته به صورت یك مجموعه شامل مسجد،‌حمام،‌آب انبار،‌غریب خانه (آبریز گاه كنونی)،‌میدان و سایر متعلقات بوده كه امروزه بعضی از این آثار از بین رفته‌اند.

مسجد جامع بروجرد 


این مسجد در قلب بافت تاریخی و در مركز قدیمی‌ترین محله و هسته اولیه شكل‌گیری شهر در كنار بازار تاریخی واقع شده است. این بنا با سابقه بیش از 1000 سال یكی از مساجد شاخص اولیه اسلامی در ایران است كه در طول تاریخ حیات خود دستخوش تغییرات و تحولاتی نیز واقع شده است بنا در گذشته به صورت یك مجموعه شامل مسجد،‌حمام،‌آب انبار،‌غریب خانه (آبریز گاه كنونی)،‌میدان و سایر متعلقات بوده كه امروزه بعضی از این آثار از بین رفته‌اند. بسیاری از مردم بر این باورند كه مسجد بر روی آتشكده‌ای پیش از اسلام ساخته شده ولی براساس پژوهشها و بررسیهای كه تاكنون صورت پذیرفته این موضوع مسجل نگردید و تأئید و رد این مطلب نیاز به مطالعه بیشتری دارد. قدیمی‌ترین آثار یافت شده تاكنون در آن مربوط به اواسط قرن چهارم هجری یعنی دوره آل بویه می‌باشد،‌البته نشانه‌هایی از وجود مسجدی قدیمی‌تر از نوع مساجد اولیه ستوندار (احتمالاً‌ قرن سوم هجری همانند مسجد جامع اصفهان) یافت شده كه این مهم  نیز نیاز به بررسی و مطالعه بیشتری دارد. بنای موجود مسجد از نظر فرم از نوع مساجد تك ایوانی است كه دارای دو درب ورودی در جهات شرق و غرب بوده و شامل یك حیاط مركزی مستطیل،‌ایوان،‌فضای گنبد خانه و شبستانهای اطراف آن و یك شبستان وسیع زمستانی در طرف شمال حیاط مركزی می‌باشد.

قدیمی‌ترین بخش به دست آمده از پژوهشهای صورت گرفته تاكنون فضای زیر گنبد خانه است كه مربوط به اواسط قرن 4 هجریست وشواهد آن در عمق 180 سانتیمتری از كف فعلی مسجد به صورت سالم یافت شده است. این فضا احتمالاً‌به صورت منفرد و در خارج از مسجد ستون دار اولیه (مانند گنبد نظام الملك در مسجد جامع اصفهان)‌ساخته شده است. در دوره بعد یعنی زمان سلجوقیان این بنا آباد و از اعتبار كافی برخوردار بوده و تزئیناتی به آن افزوده شده كه كتیبه آجری باقیمانده به خط كوفی در دیوار جنوبی گنبد خانه و بالای محراب گواه این مطلب می‌باشد متن كتیبه فوق چنین است «بسم الله الهم اغفر امر هذه القبه الصدر الا جل مجد الدین جمال الاسلام عز الملك ابو العز محمد بن طاهر بن سعید اطا اله بقائه»‌بعد از آن یعنی در زمان ایلخانی بنا دارای یك دوره ركود و فترت می‌شود كه دلیل آن شاید مربوط به حملات ویرانگر مغول و زمین لرزه‌ای است كه در سال 715 هـ در منطقه به وقوع پیوسته و باعث ویرانی بخش عمده‌ شهر و بخشهایی از مسجد می‌شود. بنا در دوره بعد یعنی زمان جانشینان تیمور دوباره احیاء و بخشهایی به آن افزوده می‌شود، این دوره شامل تعمیر گنبد ریخته شده دوره قبل و احداث ایوان و شبستانهای شرقی،‌غربی و شمالی می‌باشد.

طبق كتیبه‌های سنگی موجود در قسمتهای مختلف بنا در زمان صفویه در سالهای 1022،1023 و 1091 هـ مرمت شده است. سرانجام در دروه‌های زندیه و قاجاریه نیز تعمیرات و الحاقاتی ازجمله اضافه نمودن دو مناره در طرفین ایوان كه تاریخ ساخت آن 1209 می‌باشد،‌صورت پذیرفته است. این بنا از جمله مهمترین یادگارهای معماری بر جای مانده ازگذشته این شهر كهن و شناسنامه‌ و شاهدی معتبر از دوران پیشین است كه نیازمند بررسی و مطالعه و توجهات همه جانبه‌ای می‌باشد. 

تاریخ مطلب: ۲۵ بهمن ۱۴۰۱

مشاوره و پشتیبانی
سوال دارید؟